فلورسانس اسپکتروفتومتر شباهت زیادی به طیف‌سنجی UV-Vis دارد و شامل اجزای اصلی زیر است:

۱. منبع نور

برای تحریک نمونه و تولید فلورسانس، از منابع نوری زیر استفاده می‌شود:

• لامپ قوس زنون (پرتو پایدار و شدت بالا)
• لامپ بخار جیوه
• لامپ تنگستن

این منابع نور طیف گسترده‌ای از طول موج‌ها را فراهم می‌کنند و نقش کلیدی در حساسیت و دقت اندازه‌گیری دارند.

۲. مونوکروماتور (تک‌فام‌کننده)

مونوکروماتورها طول موج‌های مختلف نور را از یکدیگر جدا می‌کنند و طول موج مشخصی را به نمونه می‌تابانند.
سیستم‌های رایج شامل شبکه پراش (Grating) و آینه‌های اپتیکی هستند که دقت اندازه‌گیری را افزایش می‌دهند.

۳. سل نمونه

نمونه‌ها در سل‌های چهارضلعی قرار می‌گیرند که معمولاً از جنس شیشه یا کوارتز ساخته شده‌اند.
سل‌های کوارتز برای اندازه‌گیری در محدوده فرابنفش توصیه می‌شوند، زیرا شفافیت بالاتری دارند.

۴. آشکارساز (Detector)

آشکارسازها نور منتشر شده از نمونه را دریافت و ثبت می‌کنند. در فلوریمترها، رایج‌ترین نوع آشکارساز فوتومولتی‌پلایر (PMT) است که حتی پرتوهای بسیار ضعیف را با دقت بالا شناسایی کرده و انتشار نور در زوایای مختلف را اندازه‌گیری می‌کند.

انواع فلوریمتر

1. دستگاه فلوریمتری مجهز به فیلتر: اقتصادی و مناسب برای اندازه‌گیری‌های پایه.
2. طیف سنج فلوریمتر (اسپکتروفلوریمتر): پیشرفته، با حساسیت و دقت بالا، مناسب مطالعات تحقیقاتی و آنالیزهای دقیق.

اجزای دستگاه فلورسانس اسپکتروفتومتر

از میان دو نوع دستگاه فوق، طیف سنج فلوریمتر، یک دستگاه پیشرفته با حساسیت و دقت بالا می باشد. هر دو نوع دستگاه فوق از نظر قسمت ها و اجزای تشکیل دهنده، مشابه یکدیگر بوده و به این صورت معرفی می شوند:

منبع نوری:

منبع نوری باید پرتوهایی ثابت با شدت کافی را برای انتشار در تمام جهت‌ها تأمین کند.

لامپ زنون:

لامپ زنون به طور گسترده برای دستگاه طیف سنج فلوریمتر (اسپکتروفلوریمتر) به کار می رود. در این نوع لامپ، نور توسط عبور جریان برق از درون گاز دیونیزه شده زنون تحت فشار بالا تولید می شود. این فرآیند، پرتوهای نوری با شدت بالا را در محدوده وسیع تولید می کند. به علاوه، نور تولید شده در این لامپ می تواند بسیاری از ترکیبات را تجزیه کند.

لامپ بخار جیوه:

در این قسمت، بخار جیوه در فشار بالا (حدود 8 اتمسفر) پرتوهایی با شدت بالا و طول موج 350 نانومتر تولید می‌کند. در فشار پایین، پرتوهای طول موج 254 نانومتر تولید می‌شوند. دستگاه فلوریمتر با استفاده از فیلترها یا مونوکروماتورها، طول موج‌های مورد نظر را به صورت انتخابی عبور می‌دهد تا اندازه‌گیری دقیق انجام شود.

لامپ تنگستن:

لامپ تنگستن، پرتوهایی با شدت پایین را تولید می کند. استفاده از این لامپ برای زمانی مناسب است که پرتوهای نشر شده در ناحیه طول موج مرئی قرار داشته باشند.

فیلترها و مونوکروماتورها (تکفام کننده ها):

منبع نوری نورهای چند رنگی تولید می‌کند. برای تبدیل این نورها به نور تک‌فام، دستگاه از فیلترها یا مونوکروماتورها استفاده می‌کند.

• فیلترها نور را با پهنای باند ±30 نانومتر تکفام می‌کنند، ظرفیت تفکیک کمتری دارند، قیمت آن‌ها ارزان است و برای فلوریمترهای اقتصادی مناسب‌اند.

• مونوکروماتورها (تک‌فام‌کننده‌ها) نور را با پهنای باند ±0.1 نانومتر تکفام می‌کنند، ظرفیت تفکیک بالایی دارند و به همین دلیل در اسپکتروفلوریمترهای پیشرفته و دقیق به کار می‌روند.

سل نمونه:

سل نمونه در فلوریمتر عبارتند از یک ظرف توخالی به شکل مکعب مستطیل که برای نگهداری نمونه مورد آنالیز در دستگاه به کار می رود. این سل ها از شیشه و مواد افزودنی رنگی ساخته شده اند. تمام وجه های ظرف سل نمونه، صیقل داده شده است. طول مسیر برای نمونه، 10 میلی متر می باشد.

آشکارسازها:

لوله های فوتومولتی پلایر یا چندگانه سازهای نور در این دستگاه به عنوان آشکارساز به کار می روند. این تجهیزات برای تشخیص و آشکارسازی پرتوهای نشر شده با شدت ضعیف بسیار مناسب هستند. آشکارسازی با این تجهیزات، دقیق و کارآمد می باشد.